عهد اردشير امروز هم در همان زبان عربى و با همان ترجمه نخستين آن‌كه احتمالا از اوائل قرن دوم هجرى و شايد هم از اواخر قرن اول هجرى باشد در دسترس است ، و نامهء تنسر در ترجمهء فارسى آن‌كه در اوائل قرن ششم هجرى از روى ترجمهء عربى ابن مقفع به عمل آمده بوده زيرا ترجمهء عربى آن ناپيدا است . كارنامهء اردشير كه در روزگار ما به فارسى هم ترجمه شده سرگذشت خود اوست كه در آن اردشير به عنوان دوم شخص ياد مىشود و نامهء تنسر نوشتهء شخصى است به نام تنسر كه هيربدان هيربد اردشير بوده و در اين نامه كه آن را به پادشاه تبرستان نوشته روش حكومت و سياستهاى اردشير را براى او توجيه و از آنها دفاع كرده است . ولىعهد اردشير كه در اينجا مورد گفتگو است نامه‌اى است كه نويسنده يا نويسانندهء آن خود اردشير و مخاطب يا مخاطبان آن پسر او شاپور و شاهان پس از اويند . اين عهد كه در سالهاى اخير متن عربى آن از روى چند نسخهء قديمى به وسيلهء يكى از استادان معاصر عرب به روشى عالمانه تحقيق و تصحيح شده و در بيروت به چاپ رسيده ، « 1 » و به وسيلهء يكى از فضلاى عربىدان ايرانى هم همين متن به فارسى ترجمه و در تهران چاپ و منتشر شده ، « 2 » قديمىترين عهدى است كه تاكنون شناخته شده و از آنچه دربارهء آن از مآخذ تاريخى برمىآيد چنين

--> ( 1 ) . محقق متن عربى اين كتاب آقاى دكتر احسان عباس استاد دانشگاه امريكايى بيروت است كه آن را از روى سه نسخه كه از قديمىترين نسخه‌هاى اين كتاب شمرده شده‌اند ، تصحيح كرده و در سال 1378 ه . ق . در بيروت به چاپ رسانده است . اين سه نسخه عبارتند از : 1 - نسخه‌اى كه در كتاب الغره رونويس شده و به نظر وى قديمىترين نسخه موجود از اين عهد است . 2 - نسخه‌اى كه مسكويه در كتاب تجارب الامم نقل كرده و در مجلد اول از چاپ عكسى آن كتاب از صفحه 99 تا 127 مندرج است . 3 - نسخه‌اى كه در كتاب نثر الدرر آبى آمده ، و محقق كتاب آن را از روى نسخه عكسى دار الكتب مصر كه آن هم از روى نسخه خطى كوپريلى عكس‌بردارى شده استنساخ كرده است . ( ن . ك . مقدمه كتاب 39 - 45 ) . ( 2 ) . برگرداننده اين كتاب به فارسى فاضل مرحوم سيد محمد على امام شوشترى است . اين ترجمه در سال 1348 ه . ش . به شمارهء 67 از انتشارات انجمن آثار ملى در تهران به چاپ رسيده است .